नमस्कार मित्रांनो, वां’झपणाची म्हणजे ग-र्भधारणा होण्यास हातभार लावण्यासाठी व्यक्तीची असणारी शा-रीरिक अस’मर्थता. जर स्त्रीचे वय 34 वर्षांपेक्षा कमी असेल आणि 12 महिन्यांच्या ग-र्भनिरोधक-मुक्त  सं’भोगानंतर जोडपे  ग’रोदर न राहिल्यास किंवा स्त्रीचे वय 35 वर्षांपेक्षा जास्त असेल (वयाच्या 35 व्या वर्षी अं’ड्याच्या गुणवत्तेत कमीपना हा वि’कार असू शकतो.)

6 महिने  ग-र्भनिरो’धकाशिवाय  सं’भोग केल्यावर देखील ग-र्भ राहत नसल्यास, तपा’सणी करणे आवश्यक आहे. पूर्ण वेळ ग’र्भधारणा करू शकत नसलेल्या स्त्रीच्या स्थितीला देखील वां-झपणा कारणीभूत ठरू शकते. साधारणपणे असा अंदाज आहे की सातपैकी एका जोडप्याला ग-र्भधारणेची  स’मस्या असते. देशाच्या विकासाचा स्तर कितीही असला तरी, सर्वत्र परिस्थिती जवळपास सारखीच आहे.

तरीही वां’झपणाची जागतिक सरासरी १३-१८ टक्के आहे. भारतात सरासरी वं’ध्यत्व दर 10% ते 20% दरम्यान आहे. भारतामध्ये सध्या लोकसंख्या वाढ ही एक प्रमुख चिंतेची बाब आहे, परंतु वं’ध्य जोडप्यांची संख्या देखील जास्त आहे, त्यामुळे प्र’जनन  आ-रोग्याशी  सं’बंधित एक महत्त्वाचा रा’ष्ट्रीय मुद्दा असल्याचं मा-नला जातो. वां’झपणा सहसा स्त्री आणि पुरुष दोघांच्याही योगदानामुळे होते.

वां’झपणाची अनेक जै-विक कारणे आहेत. त्यापैकी काही वै’द्यकीय हस्तक्षेपाने बरे होऊ शकतात. वां’झपणाची बहुतेक प्रकरणे अनुवां-शिक कारणांमुळे होतात आणि ती टा’ळता येत नाहीत. परंतु हे शक्य आहे की, आपण आपल्या दैनंदिन जी’वनशैलीत काही बदल करून वां’झपणाची काही संभाव्य प्रकार रोखू शकतो. आपण ज्या वातावरणात राहतो आणि आपल्या जी-वनशैलीचा आपल्या संभाव्य प्र’जनन क्षमतेवर मोठा प्रभाव पडतो.

कालांतराने, वां’झपणाची ही वै-द्यकीय  स-मस्येपेक्षा  जी-वनशैलीची  स’मस्या बनली आहे. एखाद्याच्या प्र’जननक्षमतेमध्ये काय समाविष्ट आहे, हे जाणून घेणे आणि संभाव्य  धो-के टाळण्याचे मार्ग शोधणे, हा कोणालाही वां’झपणाची टाळण्यास मदत करण्याचा सर्वोत्तम मार्ग आहे.

१) प्रथम काही सवयी जसे धू-म्रपान आणि म’द्यपान :- कोणत्याही पदार्थाच्या प्र’जननक्षमतेवर घटक परिणाम होऊ शकतो. धू-म्रपान करणाऱ्या पुरुषांमध्ये शु’क्राणूंची संख्या कमी  शु’क्राणूंची मोजणी आणि सुस्त हालचाली देखील जोडल्या गेल्या आहेत, महिलांमध्ये ग-र्भपाताचे प्रमाणही वाढत आहे.

जास्त प्रमाणात म’द्यपान केल्याने स्त्री आणि पुरुष दोघांच्या प्र’जनन क्षमतेवर परिणाम होतो. अ’ल्कोहोल  शु-क्राणूंसाठी  वि’षारी आहे, अ ल्को’होल  शु’क्राणूंची संख्या कमी करते, लैं-गिक क्षमतेवर परिणाम करते, हा र्मोनल संतुलन बि’घडवते आणि ग’र्भपाताचा धो-का वाढवते.

२) क’र्बोदके, प्रथिने आणि फायबर यांचा समावेश असलेला संतुलित आहार. मां-साऐवजी, आहारात प्रथिनेयुक्त भाज्यांचा समावेश असावा, ज्यामध्ये भरपूर फायबर आणि लोह असते. ट्रा’न्स फॅट्स आणि साखरेचे प्रमाण जास्त असलेले, दुग्धजन्य पदार्थांचे प्रमाण जास्त आणि कमी च’रबीयुक्त दुग्धजन्य पदार्थ, कर्बोदकांमधे कमी असलेले घेतल्याने ओव्हुलेटरी वि’कारांमुळे स्त्रियांमध्ये वं’ध्यत्वाचा  धो का कमी होतो.

व्हिटॅमिन सी, फोलेट, सेलेनियम किंवा झिंकच्या क’मतरतेमुळे अस’मतोल आहारामुळे वां’झपणाची  स-मस्या येऊ शकते. सर्व स्त्रियांमध्ये ग’र्भधारणेपूर्वी आणि तीन महिन्यांच्या ग-रोदर असताना स्पि’ना बि’फिडा Bifda नावाच्या न्यू’रल ट्यू’ब  वि’कारांचा धो’का कमी करते. फॉ’लीक ऍ’सिड (जे हिरव्या पालेभाज्या, फळे, कडधान्ये आणि पूरक पदार्थांमधे मध्ये उपलब्ध आहेत.) ते वाढवायला हवे.

3) मध्यम प्रमाणात शा’रीरिक हालचाली आणि व्यायामामुळे व्यक्तीची प्र’जनन क्षमता वाढू शकते. परंतु जास्त व्यायामामुळे स्त्रियांमध्ये मा-सिक पाळीत स’मस्या निर्माण होतात आणि पुरुषांच्या अं’डको’षांभोवती उष्णता निर्माण होते, ज्यामुळे शु-क्राणूंच्या उत्पादनावर परिणाम होतो.

4) जास्त वजन वाढणे टाळणे हा वां’झपणा टाळण्याचा एक उत्तम उपाय आहे. ल’ठ्ठपणामुळे पुरुषांमध्ये उष्णता वाढते आणि शु’क्राणूंची संख्या कमी होते आणि स्त्रियांमध्ये ओ’व्हुलेशनवर द बाव येतो. ज्यामुळे वां’झपणा येतो. येथे मुख्य संदेश असा आहे की जर तुम्हाला ओ व्हुलेशनची  स-मस्या असेल तर, तुमच्या दैनंदिन जी वनात योग्य आहार आणि शा रीरिक हालचालींसह प्र जनन क्षमता वाढण्यास मदत होऊ शकते.

5) प्र जननक्षमतेवर परिणाम करणाऱ्या काही वैद्य कीय परिस्थितींसाठी दरवर्षी तपा सणी करावी. पे ल्विक  इ न्फ्लॅमे’टरी डिसीज (पीआयडी), एं’डोमेट्रि’ओसिस आणि ग र्भाशयाच्या मुखाचा कर्करो ग यांसारखे टप्पे आढळल्यास वां’झपणा टाळता येऊ शकतो.

शिवाय, लैं गिक  सं-बंधातून पसरणाऱ्या आ-जारांचे निदा’न आणि त्या प्रकारावर योग्य उपचार केल्यास प्र जनन क्षमता टिकून राहण्यास मदत होते. ६) डॉ-क्टरांनी सांगितलेली औ-षधे आणि वनौष’धींनी प्र जननक्षमतेला  फा यदा होतो. अशा औ-षधांबाबत  प्र’सूतीतज्ञांचा सल्ला घ्यावा. याव्यतिरिक्त, मा’रिजुआना आणि को’केन सारखी औ’षधे टाळली पाहिजेत, कारण ती पुरुषांमधील शु क्राणूंची संख्या कमी होणे आणि स्त्रियांमध्ये वं ध्यत्वाशी  सं बंधित आहेत.

7) पर्यावरणीय वि’ष आणि धो के जसे की कीटकनाशके, शिसे, जड धातू, वि षारी रसायने  देखील टाळले पाहिजेत. 8) वाढत्या स्पर्धात्मक युगात शहराची जी वनशैली आपले रंग दाखवत आहे. नोकरी करणाऱ्या जोडप्यांमध्ये  वं ध्यत्व वाढत आहे. जास्त ता ण आणि झोपेची क मतरता यामुळे वं ध्यत्वाचा  धो का वाढतो. ध्यान, योग आणि दीर्घ श्वास घेतल्याने त णाव कमी होण्यास मदत होते, इतर त णाव-मु क्तीच्या पद्धती जसे की प्रगतीशील स्ना यू शिथिलता.

माहिती कशी वाटली आम्हाला कमेंट करून नक्की कळवा आणि अशी उपयोगी माहिती आपल्या प्रियजणांसोबत नक्की शेयर करा. अशाच अनेक माहितीपुर्ण लेखांसाठी आताच आमचे फेसबुक पेज नक्की लाइक करा

By admin

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *